1. QoS Game Online là gì? Tại sao phòng net cần QoS?
QoS (Quality of Service) là công nghệ quản lý và điều phối lưu lượng mạng, giúp router phân biệt các loại dữ liệu khác nhau và quyết định loại dữ liệu nào được ưu tiên truyền đi trước.
Hãy hình dung đường truyền Internet của phòng net giống như một con đường có giới hạn số lượng xe lưu thông.
- Khách chơi PUBG, Valorant, Đấu Trường Chân Lý, Roblox... cần dữ liệu được truyền đi nhanh và ổn định. Theo thời gian thực chủ yếu truyền theo giao thức UDP(1024-65535). Thể hiện thông số hiển thị trong game như ping, loss...
- Các kết nối phụ trợ kết nối đến server ở Hongkong, Singapore như tài khoản, tài sản... chủ yếu truyền theo giao thức TCP port 443
- Nếu không ưu tiên kết nối đến server ở Hongkong, Singapore load thông tin chống hack như Riot Vanguard, Xigncode game cũng bị thoát game đột ngột. Chủ yếu truyền theo giao thức TCP port 443
- Vô các menu hoặc launcher game của Riot hoặc Steam... load video, ảnh động cũng ngốn băng thông quốc tế
- Máy tính tải game hoặc cập nhật game cần một lượng băng thông lớn. Có thể liên tục chiếm dụng đường truyền trong thời gian dài.
Nếu router không có cơ chế quản lý, tất cả các loại dữ liệu đều phải cạnh tranh sử dụng đường truyền.
Khi nhiều máy tính cùng load video, ảnh động, cập nhật game hoặc tải game, hàng đợi dữ liệu tại router hoặc đường truyền có thể bị quá tải. Các gói tin phục vụ game phải chờ lâu hơn mới được gửi đi.
Hậu quả có thể xảy ra:
- Ping tăng cao bất thường.
- Ping không ổn định, lúc cao lúc thấp.
- Jitter tăng (độ dao động thời gian truyền dữ liệu).
- Packet Loss (mất gói tin).
- Nhân vật di chuyển không mượt, phản hồi chậm.
- Hiện tượng giật, khựng, delay khi giao tranh.
QoS giúp giải quyết vấn đề này bằng cách phân loại, ưu tiên và phân phối tài nguyên mạng hợp lý.
Mục tiêu là đảm bảo lưu lượng game được phục vụ trước, hạn chế việc những ứng dụng không quan trọng chiếm hết tài nguyên đường truyền.
Lưu ý: QoS không làm tăng tốc độ Internet và không thể tạo thêm băng thông quốc tế mà ISP không cung cấp. QoS giúp sử dụng hiệu quả hơn phần băng thông hiện có.
2. Cơ chế hoạt động của QoS trên PC Router
Để hiểu đầy đủ cách QoS hoạt động, cần hiểu các công đoạn mà một gói dữ liệu phải trải qua khi đi qua router.
2.1. Phân loại lưu lượng mạng (Traffic Classification):
Đầu tiên, router cần nhận biết dữ liệu nào thuộc về game online, dữ liệu nào thuộc về xem video, tải file, cập nhật game và các ứng dụng khác.
Có thể phân loại theo:
- Địa chỉ IP nguồn và IP đích.
- Địa chỉ IP của máy chủ game.
- Giao thức TCP hoặc UDP.
- Cổng kết nối (Port).
| Loại lưu lượng |
Nhóm QoS |
| PUBG, Valorant, Roblox, TFT... |
Game Online1 |
| Bổ trợ tài khoản, tài sản... game. Chống hack Riot Vanguard, Xigncode |
Game Online2 |
| Launcher, Menu game, chọn tướng.... |
Game Online3 |
| YouTube, web, tải game, cập nhật game |
Download/Update |
Việc phân loại cần được xây dựng dựa trên lưu lượng thực tế. Không nên mặc định một vài port cố định là có thể nhận diện chính xác mọi game.
2.2. Tạo hàng đợi dữ liệu (Queue Management)
Sau khi phân loại, router đưa các gói tin vào những hàng đợi phù hợp.
Ví dụ:
- Queue 1: Game Online1 – ưu tiên cao nhất.
- Queue 2: Game Online2 - ưu tiên cao.
- Queue 3: Game Online3 - ưu tiên thấp
- Queue 4: Download, Update – ưu tiên thấp nhất.
Khi đường truyền không bị nghẽn, các hàng đợi đều có thể truyền dữ liệu bình thường. Khi đường truyền bị nghẽn, router sẽ sử dụng thuật toán lập lịch để phân phối cơ hội truyền dữ liệu giữa các hàng đợi, giúp các gói tin game không phải chờ đợi quá lâu.
2.3. Ưu tiên gói tin (Packet Prioritization)
Không nên chỉ sử dụng ưu tiên tuyệt đối (Strict Priority) mà không giới hạn lưu lượng. Đối với phòng net, cần kết hợp ưu tiên game với cơ chế chia sẻ băng thông công bằng.
2.4. Kiểm soát tốc độ (Traffic Shaping)
Traffic Shaping là kỹ thuật điều chỉnh tốc độ truyền dữ liệu theo giới hạn được cấu hình. Ví dụ đường truyền FPT 500Mbps nhưng test thực tế giờ cao điểm sang VNPT/Viettel thấp hơn, router cấu hình giới hạn tổng tải xuống khoảng 200-300Mbps để chủ động quản lý hàng đợi, tránh quá tải tại thiết bị của ISP.
| Mức ưu tiên |
Loại lưu lượng |
Xử lý |
| Cao nhất |
Game UDP |
Đặt vào hàng đợi ưu tiên tuyệt đối, không giới hạn tốc độ (bản thân gói tin trò chơi rất nhỏ) |
| Cao |
Game TCP, kết nối phụ trợ tài khoản, tài sản... game. Chống hack Riot Vanguard, Xigncode. |
Đảm bảo băng thông tối thiểu, nhưng nhường đường cho UDP game khi tắc nghẽn |
| Thấp |
Launcher, Menu game, chọn tướng.... |
Đảm bảo băng thông tối thiểu, nhưng nhường đường cho Game UDP, Game TCP khi tắc nghẽn |
| Thấp nhất |
YouTube, web, tải game, cập nhật game |
Nhường phiên kết nối cho 3 mục trên khi tắc nghẽn |
3. Phòng game có hàng chục đến hàng trăm máy tính cần cấu hình như thế nào?
Đối với phòng game, cấu hình QoS không nên chỉ đơn thuần là đặt mức ưu tiên cao cho game. Phòng nhiều máy từ 2 WAN trở lên băng thông từ 1-10Gbps ta phân bố như sau:
- Phải phân chia theo từng nhóm máy khi sử dụng YouTube, web, tải game, cập nhật game.
- Ví dụ nhóm máy 1 - máy 10 sử dụng tối đa 400Mbps, 1 máy download 400Mbps, 2 máy download còn mỗi máy 200 Mbps. Tương tự như vậy nhóm máy 11 - máy 20...
- Định tuyến các dải port và IP download game Steam, Riot... hoặc các dịch vụ update game P2P cho chạy chế độ cân bằng tải (Load Balancing) nhiều WAN.
- Nếu chi tiết có thể định tuyến dải IP Akamai, Amazon, Video YouTube, TikTok... chạy chế độ Load Balancing. Bởi riêng Riot, Garena, Steam... họ thuê dịch vụ cloud Akamai, Amazon cho các ảnh động và video trên launcher game. Riêng dải IP của dịch vụ bảo mật Cloudflare thì không nên làm vậy.
4. Làm thế nào để ưu tiên băng thông quốc tế cho các trò chơi như PUBG, Valorant, Roblox... khi nhà mạng đảm bảo băng thông quốc tế chỉ có trên dưới 10Mbps?
Trong tình huống băng thông quốc tế cực kỳ hạn chế, phải thực hiện ưu tiên tuyệt đối.
10Mbps đủ để hỗ trợ hàng chục người chơi trò chơi (mỗi người 50-100Kb/s, 30 người khoảng 1,5-3Mbps), nhưng chỉ cần một máy chạy Steam update hay Riot update hoặc load video trên launcher game Valorant, Liên Minh Huyền Thoại... là có thể chiếm hết.
- Xác định lưu lượng trò chơi: PUBG, Valorant, Roblox, TFT... có máy chủ ở Singapore/Hong Kong. Thông qua bắt gói tin hoặc tra cứu, tìm dải IP máy chủ trò chơi, tạo address-list.
- Đặt cao nhất: Đặt lưu lượng khớp danh sách IP máy chủ trò chơi và cổng UDP trò chơi vào hàng đợi ưu tiên tuyệt đối cao nhất. Gói tin trong hàng đợi cao nhất được gửi ngay lập tức, không bị lưu lượng khác chặn.